In de onderwijsregio Midden-Nederland Leert krijgen leraren met 'Klaar voor de start' de kans om te onderzoeken of schoolleiderschap bij hen past. In een gezamenlijk traject van scholen, de onderwijsregio en de VO-academie oriënteren deelnemers zich via trainingen, stages en intervisie op een mogelijke volgende stap in hun loopbaan.
De 21 deelnemers aan de eerste fase van de oriëntatie.
Het initiatief komt voort uit een concrete behoefte: het groeiende tekort aan schoolleiders in de regio. Het traject begint met een brede verkenning. Leraren volgen bijeenkomsten en lopen stage op een school, zodat ze het werk van een schoolleider van dichtbij meemaken. Volgens betrokkenen levert dat niet alleen inzichten op voor de deelnemers zelf, maar ook voor de begeleiders en trainers.
Theorie, reflectie en praktijk
“Het begeleiden van iemand van buiten je eigen school levert verrassend veel op”, zegt Tobias Kuyvenhoven, projectleider vanuit de onderwijsregio. “De deelnemer blijkt vaak ook een waardevolle sparringpartner voor de stagebegeleider. Zo leer je als schoolleider ook weer anders naar je eigen organisatie kijken.”
De eerste fase van het traject is door de deelnemers zeer positief beoordeeld. Dat bevestigt volgens de organisatoren dat de combinatie van theorie, reflectie en praktijkervaring goed werkt.
Leerervaring voor trainers
Ook voor de trainers is het traject een leerervaring. De groep schoolleiders die de bijeenkomsten verzorgt, komt van verschillende scholen en kende elkaar vooraf nauwelijks.
“Toen we met elkaar begonnen, voelde het direct vertrouwd, alsof we al jaren samenwerkten”, zegt Rian van der Zant, conrector havo/vwo leerjaar 1 en 2 aan Het Nieuwe Eemland in Amersfoort en één van de trainers. “Je leert van elkaars ervaringen en het wordt een netwerk waarin we van elkaar kunnen leren. Dat merken de deelnemende leraren ook: ze zien hoe verschillend leiderschap eruit kan zien.” Het traject is bedoeld om deelnemers te laten ontdekken of de rol van schoolleider bij hen past.
Stage is kern van het leerproces
Een belangrijk onderdeel van het programma is de stage. In de eerste fase liepen deelnemers ongeveer tien tot elf weken één dag per week mee op een andere school dan hun eigen werkplek. “De eerste maanden kijk je echt in de volle breedte mee”, zegt Rian van der Zant. “Je loopt bijvoorbeeld de ene week mee met HR en de volgende week met een schoolleider die bezig is met examens of personeelsbeleid. Zo zie je hoe divers het werk eigenlijk is.”
In de tweede fase die nu loopt, wordt het programma verdiept. Deelnemers formuleren een persoonlijke leervraag en koppelen die aan een concrete opdracht op hun stageschool. Daarnaast zijn er bijeenkomsten waarin ze dilemma’s en ervaringen bespreken.
Van de 21 deelnemers uit de eerste fase ging ongeveer de helft door naar deze tweede fase. Zes van hen lopen opnieuw stage of vervullen tijdelijk een leidinggevende rol, terwijl drie deelnemers zich vooral richten op de inhoudelijke bijeenkomsten.
Samenwerking in onderwijsregio
Het traject is een voorbeeld van samenwerking binnen de onderwijsregio. De VO-academie levert inhoudelijke expertise, een programma voor leiderschapsoriëntatie en leidt de schoolleiders uit de regio op om zelf het oriëntatietraject te kunnen geven. Scholen en de regio zorgen voor stages, begeleiding en lokale kennis.
Janine Mommers, programmamanager VO-academie: “We hebben eerder gekeken hoe we mentorschap en stages het beste konden organiseren. Door wederzijds expertises te verbinden en samen te werken met een onderwijsregio ontstaat er een programma dat echt in de praktijk van scholen landt.”
Volgens Tobias Kuyvenhoven sluit het initiatief bovendien aan bij een urgent regionaal vraagstuk. “In onze regio liggen de tekorten aan schoolleiders iets hoger dan landelijk”, zegt hij. “Met dit traject willen we docenten de kans geven om te ontdekken of leiderschap bij hen past - zonder dat er meteen druk op zit.”
Of deelnemers uiteindelijk schoolleider worden of niet: het traject levert in ieder geval nieuwe inzichten, nieuwe netwerken en een bredere blik op het onderwijs op. En juist dat maakt het volgens de initiatiefnemers waardevol voor de hele sector.
In november start een nieuwe groep met 'Klaar voor de start': meer informatie en aanmelden