De onderwijsregio Almere-Lelystad is ‘de hoofdstad van het lerarentekort’, aldus programmadirecteur Christa Compas. “Als enige van de G5 was Almere-Lelystad in 2025 een groeiregio met meer leerlingen in het primair onderwijs dan het jaar ervoor. De regio heeft dus continu meer leerkrachten nodig. Een substantieel deel van het budget van de onderwijsregio gaat naar werven en opleiden. Het is passen en meten om met dit budget zoveel mogelijk trajecten aan te kunnen bieden.” Daarbij worden ook nieuwe wegen bewandeld, zoals AD-PEP en Calo-Pabo.
Het aantal zij-instromers per 1000 leraren is in Almere-Lelystad tweemaal zo hoog als het landelijk gemiddelde. De regio besteedt een flink bedrag per zij-instromer bovenop de landelijke subsidie om een goede instroom en landing te realiseren. In het nieuwe schooljaar begint de onderwijsregio met een educatief dienjaar (ontwikkeld samen met stichting Proefwerk), om studenten die (nog) geen educatieve opleiding doen te interesseren voor het leraarschap. De regio heeft ook ruime ervaring met vernieuwende opleidingstrajecten.
V.l.n.r. Faith van Dam, Angela Bakker en Melissa van Zoest.
Op basisschool Het Universum, onderdeel van de Almeerse Scholen Groep (ASG), ervaren twee studenten hoe die trajecten in de praktijk werken.
Faith van Dam (21) studeert aan de Calo-pabo voor een dubbele bevoegdheid (gymleraar/leraar po). Angela Bakker (36) is onderwijsassistent en groeit via de associate degree Pedagogisch Educatief Professional (AD-PEP) door richting de pabo.
Van gymdocent naar groepsleerkracht
Faith van Dam wist al tijdens haar studie aan de Calo (Christelijk academie voor lichamelijke opvoeding) in Zwolle dat ze meer met onderwijs wilde doen. “In mijn opleiding tot gymleraar zit profileringsruimte. Daar kwam de pabo als optie voorbij en dat bleek heel goed te passen.” Vanaf het vierde jaar van haar opleiding tot gymleraar volgt zij ook de opleiding tot leraar in het basisonderwijs. Inmiddels zit ze in haar vijfde en laatste jaar en loopt ze stage op Het Universum, waar ze twee dagen per week voor groep 7 staat en ook gymleraar is. “Met deze route kan ik straks op één school werken én daar meerdere rollen vervullen.”
Adjunct-directeur en schoolopleider Melissa van Zoest: “Als iemand zowel gym kan geven als voor een groep kan staan, is dat voor ons heel waardevol. Dan kun je flexibeler inspelen op wat er nodig is.”
Intensief maar leerzaam
Het traject is wel intensief. Waar pabo-studenten hun laatste stagejaar normaal over een heel schooljaar spreiden, moet Faith die ervaring in een halfjaar opdoen. Dat vraagt inzet van zowel student als school. “Dit betekent dat wij als opleidingsschool echt moeten faciliteren”, zegt Van Zoest. “Met goede mentoren, begeleiding en duidelijke afspraken.”
Faith ervaart dat zelf ook zo. “Het is pittig, vooral door de hoeveelheid opdrachten. Soms is de werkdruk best ongelijk verdeeld. Maar tegelijkertijd leer je enorm veel in korte tijd.” Een belangrijk pluspunt vindt ze de begeleiding op school. “Als stagiaire word je overal bij betrokken.”
Doorontwikkeling vanuit de praktijk
Waar Faith via een studiekeuze in het onderwijs belandde, groeide Angela Bakker juist vanuit de praktijk door. Zij werkt al sinds 2018 op Het Universum als onderwijsassistent. Die ervaring bleek waardevol. Toen binnen ASG de mogelijkheid kwam om via de AD-PEP door te studeren, werd ze door haar directeur aangemoedigd.
De AD-PEP is een tweejarige associate degree die tussen mbo en hbo in zit. Studenten combineren een dag studie per week met werk in de school. Na afronding kunnen ze als leraarondersteuner werken en eventueel versneld doorstromen naar de pabo. Volgens Angela maakt juist die combinatie het traject aantrekkelijk. “Veel theorie wordt meteen gekoppeld aan de praktijk.”
Investeren in mensen
Binnen ASG wordt bewust gekeken hoe medewerkers zich kunnen ontwikkelen. Via onder meer de ASG-academie en het programma ‘Opleiden in de school’ krijgen scholen informatie over nieuwe opleidingsroutes. “Wij kijken steeds welke mensen potentie hebben en hoe we die kunnen ondersteunen”, zegt Melissa van Zoest. “Soms betekent dat studieverlof, soms extra begeleiding. Maar het uitgangspunt is dat we talent in de school willen laten groeien.”
Breder palet aan oplossingen
Het Universum heeft dit jaar zo’n twaalf studenten in verschillende opleidingsroutes rondlopen: van mbo-stagiairs tot pabo-studenten en zij-instromers. Voor de school is dat geen vast quotum, maar een bewuste keuze om bij te dragen aan het opleiden van nieuwe leraren.
Voor de onderwijsregio Almere-Lelystad zijn dit soort trajecten een belangrijk onderdeel van de aanpak van het personeelstekort. Naast de klassieke zij-instroom bieden ze kansen aan studenten en onderwijsmedewerkers die zich stap voor stap willen ontwikkelen.