Wat gebeurt er als grote en kleine schoolbesturen, schoolleiders, HR-professionals, opleiders en schoolopleiders hun kennis, ervaringen en ambities bundelen om samen te bouwen aan de toekomst van leiderschap in het onderwijs? In Onderwijsregio Noord (po) leidde dit tot een gezamenlijke regionale aanpak voor schoolleiderschap, ontwikkeld door en met schoolleiders, bestuurders, HR-professionals, instituutsopleiders en schoolopleiders
In Noord-Nederland bestaan grote verschillen tussen schoolbesturen. Sommige besturen beschikken over uitgebreide leiderschapsprogramma's, talenttrajecten en interne kweekvijvers. Andere besturen zijn kleiner en hebben minder mogelijkheden om toekomstige schoolleiders te begeleiden of startende leidinggevenden te ondersteunen. Toch hebben ze als gemeenschappelijke opgave om te zorgen voor goed leiderschap op scholen, nu en in de toekomst. Programmaleider Jurriën de la Vieter: "Dan ga je samen kijken met schoolleiders, besturen, opleiders en HR-netwerken hoe je dit voor de hele regio sterker kunt maken."
De kracht van de regio als geheel
Schoolleiders, bestuurders, HR-netwerken en opleiders van NHL Stenden en Hanze werkten vanaf het begin samen aan de ontwikkeling. Tijdens bijeenkomsten werd letterlijk met groene, gele en rode kaartjes gewerkt. Groen betekende enthousiasme, rood een duidelijke afwijzing en geel misschien niet direct noodzakelijk voor de eigen organisatie, maar wel waardevol voor anderen.
Veel grotere besturen gaven sommige voorstellen een gele kaart, omdat ze zagen dat kleinere besturen er veel aan konden hebben. Zo ontstond een aanpak die draait om de kracht van de onderwijsregio als geheel. Volgens De la Vieter is misschien nog wel de grootste winst de solidariteit tussen besturen die elkaar normaal gesproken vooral als afzonderlijke organisaties kennen.
Een menukaart, geen verplicht programma
De regionale aanpak kent geen vast voorgeschreven traject, maar biedt een doorlopende ontwikkellijn voor schoolleiders in iedere fase van hun loopbaan. Van professionals die willen verkennen of schoolleiderschap bij hen past tot startende, ervaren en senior schoolleiders. Voor iedere fase is een passend aanbod ontwikkeld. Dat varieert van oriëntatietrajecten en meeloopdagen tot buddyprogramma's, intervisie, professionaliseringsactiviteiten en regionale leernetwerken.
De la Vieter spreekt bewust over een keuzemenu. Niet ieder bestuur heeft dezelfde behoefte. Niet iedere schoolleider bevindt zich in dezelfde loopbaanfase. Daarom is gekozen voor een flexibel aanbod waar mensen gebruik van kunnen maken wanneer het aansluit bij hun ontwikkeling. Die benadering sluit aan bij een belangrijke overtuiging binnen Onderwijsregio Noord (po): dat goed schoolleiderschap vraagt om blijvende ontwikkeling. Daarom richt de regionale aanpak zich niet alleen op het aantrekken van nieuwe schoolleiders, maar ook op het ondersteunen en verder ontwikkelen van startende, ervaren en senior schoolleiders.
Een realistisch beeld van schoolleiderschap
De oriëntatietrajecten en meeloopdagen voor potentiële schoolleiders zijn inmiddels van start gegaan. Deelnemers krijgen letterlijk een kijkje achter de schermen van verschillende scholen. Ze ervaren hoe divers het vak kan zijn en ontdekken welke context het beste bij hen past.
"Het is een mooie kans om de diversiteit van schoolleiderschap in de praktijk te ervaren”, zegt een van de deelnemers. “Door mee te lopen krijg je zicht op verschillende contexten. Een kleine school, een grote school, verschillende teams en uiteenlopende vormen van leiderschap. Dat helpt om een realistisch en persoonlijk beeld te vormen van het vak. Met een startbijeenkomst zijn we goed voorbereid op de meeloopdagen. Juist dat maakte de ontmoetingen extra waardevol." De la Vieter merkt op: "Wat ik mooi vond om terug te horen van een ervaren schoolleider die een oriënterende deelnemer ontving, was dat er vragen werden gesteld die nog nooit eerder waren gesteld. Dat werkte niet alleen verhelderend voor de oriënterende schoolleider, maar ook als een mooie spiegel voor de ervaren schoolleider zelf."
Eén lijn voor de onderwijsregio
De la Vieter is er trots op dat er samen met schoolleiders, bestuurders, HR-professionals, opleiders en schoolopleiders een regionale infrastructuur is ontwikkeld die voor iedere schoolleider toegankelijk is en ruimte biedt voor ontwikkeling in elke fase van het leiderschap. "Het mooie is dat we nu één lijn voor de regio neerzetten. Natuurlijk blijft die zich ontwikkelen, maar we voorkomen extra versnippering. De aanpak is een gezamenlijke investering in toekomstig leiderschap, gedragen door de hele regio.”
En misschien is dat wel de belangrijkste les voor andere onderwijsregio's: sterk schoolleiderschap ontstaat niet vanzelf. Het groeit wanneer organisaties bereid zijn hun kennis, ervaring en mogelijkheden te delen. Niet voor zichzelf, maar voor de gezamenlijke opgave. Goed onderwijs voor ieder kind.