Het is alweer een hele poos geleden dat Joost Kentson werd uitgeroepen tot Leraar van het Jaar. In 1999 was dat, toen hij docent Economie was aan het Revius Lyceum in Doorn, de plek waar hij eerder zelf in de schoolbanken zat. Na verschillende schoolleiderschappen en bestuursfuncties mag hij zich inmiddels bestuursvoorzitter van de christelijke scholenkoepel CVO Groep noemen. Én penvoerder van onderwijsregio Midden Nederland Leert (vo/mbo). “Goed onderwijs is de belangrijkste basis voor het aangaan van veel van de maatschappelijke uitdagingen die we momenteel kennen.”

“Ik zie het onderwijs als een keten”, typeert hij zijn bestuurlijke visie. “Een keten van verschillende partners die zich op de een of andere manier dienstbaar kunnen maken voor het onderwijs. Samenwerking in die keten, zowel in horizontale als verticale zin, is onmisbaar op dit moment. Want onze maatschappelijke opdracht is groter en complexer dan ooit.”
De bereidheid tot samenwerking heeft de regio altijd al gekenmerkt. Binnen het voormalige Onderwijspact Utrecht Leert – ‘een onderwijsregio avant la lettre’ volgens Joost – was de regionale samenwerking nog relatief bescheiden. “Inmiddels zitten we met 36 partijen aan tafel.”
Richting, inrichting, verrichting
Samenwerken in een onderwijsregio moet volgens Joost ook tot zichtbare resultaten leiden. “We kunnen veel tijd en energie steken in het praten met elkaar, maar uiteindelijk komt het op de uitvoering aan. Als we laten zien wat samenwerking concreet oplevert, gaat de onderwijsregio ook meer leven. Dat leidt tot meer deelname aan projecten en brengt de doelstellingen van de onderwijsregio ook echt de scholen in.”
Hij heeft voor die aanpak een helder driestappenplan. “Eerst bepaal je met elkaar de richting die je wilt opgaan. Vervolgens geef je de inrichting vorm die je daarvoor nodig hebt, dus de structuur en de personen om het goed te organiseren. Om de drieslag compleet te maken, komt daarna de fase van de verrichting.” Het is geen garantie op succes, geeft hij aan, maar het vergroot wel de slaagkans. “Als je niet goed weet waar je naartoe wilt, wordt de inrichting een taaie discussie op zich. De vraag is of je dan ooit aan effectieve verrichtingen toekomt.”

Kleinschalige, regionale coalities
“We zitten als onderwijsregio nu in de uitvoeringsfase en daarin kunnen we echt stappen gaan zetten”, vervolgt Joost. De inrichting van de onderwijsregio Midden Nederland Leert is daarvoor doordacht opgetuigd. Gekozen is voor een coöperatievorm met een bestuur dat de achterban in de volle breedte vertegenwoordigt. “Er zitten schoolbestuurders in en een schoolleider die ons schoolleidersberaad vertegenwoordigt. Ook ons lerarenberaad is met een leraar in ons bestuur vertegenwoordigd.”
Om de samenwerking werkbaar te houden en de bestuurlijke drukte te vermijden, zijn de lijnen tussen de partners kort. “Niet iedere partner heeft dezelfde behoeften. Er zijn bijvoorbeeld scholen waar het personeelstekort op dit moment minder speelt.” De onderwijsregio heeft daarom gekozen voor samenwerking van logische partners op deelterreinen. “Dat noemen we regionale coalities”, legt Joost uit. Hij noemt het een manier om tot effectieve kleinschaligheid te komen. “Onder de paraplu van de onderwijsregio Midden Nederland Leert voeren we projecten uit, bijvoorbeeld in Zeist, waar partners met elkaar een vraagstuk oppakken dat voor hen relevant is. Voor ons is het geografisch namelijk heel makkelijk om met elkaar tot bepaalde projecten te komen. Je kunt gewoon de fiets pakken om samen te komen.”
Opofferingsbereidheid
De eerste resultaten van die aanpak zijn al zichtbaar. “Eén van onze trajecten was bijvoorbeeld een oriëntatie op schoolleiderschap. Ook lopen er meerdere pilots rondom het thema anders organiseren. Verder hebben we statushouders voor de klas staan en is er een loket voor zij-instromers van de grond gekomen.”
Dé succesfactor voor het bijdragen aan de maatschappelijke opgave is de échte bereidheid tot samenwerking, stelt Joost. “Onderwijs kun je niet in je eentje tot in de perfectie uitvoeren. Je hebt elkaar daarbij nodig.” Dat vraagt soms ook om opofferingen, benadrukt hij. “Soms moet je iets doen wat op dat moment voor jou geen prioriteit heeft, maar wat voor de regio als geheel gewoon noodzakelijk is. Meedoen aan initiatieven om het personeelstekort te verminderen bijvoorbeeld, ook al speelt dat op jouw school minder. Die opofferingsbereidheid moet er zijn. Dan kun je samen stappen zetten in de uitvoering.”